4 Pułapki decyzyjne

Na przykładzie decyzji personalnych

Grupa robotników sezonowych zatrudniła się w dużym gospodarstwie rolnym do sortowania ziemniaków. Po całym dniu pracy przy rozliczaniu dniówki jeden z pracowników poinformował o tym, że nie chce już więcej pracować i jutro nie przyjdzie. Na pytanie dlaczego? Odpowiedział, że to bardzo męcząca psychicznie praca. Psychicznie? Tak. Co ziemniak to decyzja.

Podejmowanie decyzji to najważniejsze zadanie każdego menedżera. To również najtrudniejsza
i najbardziej ryzykowna sfera jego działalności. Złe decyzje mogą zniszczyć czasami karierę w sposób nieodwracalny.

W wielu wypadkach przyczyną jest zła metodologia podejmowania decyzji lub brak odpowiednich informacji. Jednak czasem błąd tkwi nie w procesie, tylko w naszym umyśle.

Warto zatem wiedzieć, jak uniknąć typowych mentalnych pułapek i nie dać się sprowadzić na manowce. Wybrałem 4 pułapki z 8 opisanych przez badaczy tego tematu (John S. Hammond; Ralph L. Keeney; Howard Raiffa) a zamieszczonym po hasłem „Klasyka HBR” w niewydawanym już w Polsce periodyku Harvard Business Review Polska. I uzupełniłem je o przykłady osobistych doświadczeń.

1.

Pułapka Zakotwiczenia

To, co widzimy lub słyszymy jako pierwsze, wydaje się najważniejsze…”

Pułapka zakotwiczenia, prowadzi do nadania nieproporcjonalnej wagi informacji wcześniejszej.

Kotwice mają różne formy:

  • wydarzenie lub trend z przeszłości
  • statystyka, którą czytamy w raporcie
  • komentarz kolegi, czy szefa

Przykład:

Rekrutujący menedżerowie często podejmują decyzję w oparciu o tło jakie nadali ich decyzji kandydaci, których ostatnio przesłuchiwali. Na tle słabych kandydatów dokonują wyboru najlepszego
z dostępnych. Nie podejmują dalszych starań, zadowalając się „najlepszym wyborem dnia”.

Kiedy zdasz sobie sprawę z niebezpieczeństw związanych z kotwicami, możesz zmniejszyć ich wpływ za pomocą trzech taktyk:

  • Zmień perspektywę. Zawsze porównuj kandydata z modelem a nie z innymi kandydatami. Jeśli nie masz modelu zbuduj go.
  • Pomyśl, zanim zapytasz. Budując model najpierw przemyśl swoje cele zanim zapytasz o radę innych, nawet wybitnych fachowców.
  • Unikaj zakotwiczania innych. Nie ujawniaj swoich przemyśleń i kryteriów przed pytaniem o radę innych.

2.

Pułapka Status Quo

Wolimy, aby rzeczy pozostały takie same.”

Pułapka status quo, zmusza nas do utrzymania obecnej sytuacji – nawet jeśli istnieją lepsze opcje.

Przykład:

Angażujemy się w pomoc pracownikowi, który ma słabe wyniki i z kwartału na kwartał a nawet z roku na rok wlecze się w ogonie efektywności. Odwlekamy decyzję, bo proces rekrutacyjny jest zawsze trudny i czasochłonny a rezultaty nieprzewidywalne. „Przecież zawsze ktoś musi być ostatni. Mamy w zespole pracowników kategorii „A” mamy średniaków kategorii „B” oraz tych słabszych, „C”. To przecież normalne. Prawda?.” Tłumaczymy się.

Co z tym zrobić?

  • Rozważ swoje cele

Czy zespół mógłby osiągać lepsze wyniki mając w składzie większą pulę pracowników kategorii „A”?

  • Wiedz, że masz opcje

„Czy można nauczyć indyka chodzić po drzewach? Pewnie można ale lepiej zatrudnić wiewiórkę.” – mówi przysłowie.

  • Nie wyolbrzymiaj kosztów zmiany

Jeśli poświęcasz rekrutacji zbyt dużo czasu i energii to naucz się robić to lepiej i szybciej.

  • Nie osiedlaj się

Często mówimy: „Na rynku nie ma dobrych kandydatów.” Jeśli tak to znaczy, że wszyscy Twoi konkurenci mają taki sam problem, zatem to nie problem tylko wyzwanie. Dzień jak co dzień w pracy menedżera.

3.

Pułapka kosztów utopionych

Podejmujemy decyzje, które uzasadniają wcześniejsze wybory.”

Przed sądem toczy się proces rozwodowy. Sąd pyta kobiety dlaczego się rozwodzi? Bo mąż pije i bije. A kiedy to się zaczęło. W zasadzie tak było zawsze. Przed ślubem też? Też. To dlaczego wyszła Pani za niego za mąż? Bo myślałem, że miłość do mnie go odmieni.

Utrwalamy błędy z przeszłości, podejmując decyzje, które uzasadniają wcześniejsze wybory, nawet jeśli wydają się one już nietrafne. Robimy to, ponieważ boimy się przyznać, że wybraliśmy złą drogę
i naiwnie liczymy na odzyskanie strat. Zatrudniając kandydata z wadami, łudzisz się, że jeśli poświęcisz mu czas i użyjesz swoich wyjątkowych talentów to go to odmieni. Im więcej mu poświęcasz energii i czasu tym więcej ponosisz kosztów, tym silniej ulegasz pułapce kosztów utopionych. Coraz trudniej wydostać się z tej „dziury”.

Jak ujął to Warren Buffett…

Kiedy zobaczysz, że jesteś w dziurze, najlepsze, co możesz zrobić, to przestać kopać”.

Co z tym zrobić ?

  • Poproś o pomoc osoby, które nie były zaangażowane w pierwotną decyzję.
  • Przypomnij sobie, że nawet najlepsi menedżerowie popełniają błędy i czasami mądre wybory mogą mieć złe konsekwencje.
  • Potraktuj porażkę jako naukę. Selekcja jest funkcją czasu, dlatego dopiero sprawdzenie kandydata w okresie próbnym powie ci prawdę o nim.
  • Naucz otoczenie myślenia, że każdy nowozatrudniony to wielka niewiadoma i eksperyment, Zatem potrzebna jest cierpliwość i zmiana.

4.

Pułapka potwierdzania dowodów

Poszukujemy informacji, które wspierają nasz obecny punkt widzenia.”

Pułapka potwierdzająca dowody prowadzi nas do szukania informacji, które potwierdzają to, o czym już myślimy – i odrzucania wszystkiego innego.

Przykład:

Zwracam się o poradę do kolegi menedżera. Zadaję mu pytanie o to czy ma takie same trudności w znalezieniu kandydatów do pracy jak ja. Czy widzi tak jak ja, że obecni kandydaci są słabsi niż kiedyś. Intencja jest wyraźna. Nie poszukuję informacji a jedynie potwierdzenia dla swoich opinii.

Co z tym zrobić ?

  • Rozważ wszystkie dowody, zbadaj je wszystkie z jednakową dokładnością. Np. zapytaj kolegów, którzy mieli powodzenia rekrutacyjne.
  • Znajdź „adwokata diabła”, poproś kogoś o krytykę Twojego podejścia.
  • Unikaj potakiwaczy.

Świadomość to Twoja najlepsza broń”

Wprawdzie nie jesteśmy w stanie w pełni wykorzenić wad przypisanych pracy naszego umysłu, ale możemy podejmować decyzje w sposób kontrolowany i zdyscyplinowany, dzięki czemu możemy wychwycić błędy w myśleniu, zanim staną się błędami w ocenie sytuacji.

Ciekawe? Podziel się na:

Posty, które mogą Cię zainsteresować:

Czy liderowi opłaca się zatrzymać podwładnego, z którym „nie ma chemii”?

Kategoria: Coaching
„W firmie prywatnej, podlegającej konkurencji, nie pozbywają się dobrych menadżerów tylko dlatego, że nie ma jakiejś dokładnej chemii. Nie stać ich na to.” - L. Balcerowicz Wywiad, z którego zaczerpnąłem ten cytat, dotyczył polityki kadrowej rządu, jednakże porównanie użyte przez byłego ministra finansów odnosiło się bezpośrednio do trudnej decyzji biznesowej. Stąd właśnie wzięła się myśl: czy aby na…

35 milionów w lotto – wygrana czy droga do piekła?

Kategoria: Podejmowanie decyzji
Co zrobi człowiek, który trafił największą wygraną w historii lotto? Czy naprawdę wyda 35 milionów na Maybacha? Oczywiście może przehulać te pieniądze w stylu Mika Tysona, ja jednak radzę mu zainwestować w siebie. Tyson roztrwonił znacznie większą sumę. Od kwoty rzędu 40 milionów dolarów doszedł do wielomilionowych długów. Kupował luksusowe gadżety i posiadłości nie tylko…